Ekspertiz raporu — resmi adıyla taşınmaz değerleme raporu — bir mülkün gerçek piyasa değerini, bağımsız ve lisanslı bir uzmanın belgelediği rapordur. Yabancı alıcının taraf olduğu birçok satışta, tapu işleminden önce bu rapor istenir.
Neden zorunlu?
Amaç alıcıyı korumaktır. Yabancı bir alıcı, yerel piyasayı bilmediği için mülkün gerçek değerinin çok üzerinde bir bedel ödeyebilir. Bağımsız değerleme, bunu önler: mülkün ne ettiğini tarafsız bir uzman söyler. Rapor, özellikle gayrimenkul yoluyla Türk vatandaşlığı başvurularında asgari yatırım eşiğinin gerçekten karşılandığını belgelemek için de kullanılır.
Kim düzenler?
Raporu, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından lisanslanmış bir değerleme kuruluşu düzenler. Bu kuruluşlar bağımsızdır; ne alıcının ne satıcının tarafıdır. Rapor; mülkün konumunu, büyüklüğünü, özelliklerini ve bölgedeki emsalleri dikkate alarak bir değer belirler.
Ne kadar geçerli?
Değerleme raporları belirli bir süre için geçerlidir (uygulamada genellikle düzenlenme tarihinden itibaren sınırlı bir süre). Süresi geçmiş bir rapor işleme kabul edilmeyebilir; bu yüzden raporu, tapu randevunuza yakın bir zamanda aldırmak mantıklıdır.
Hangi işlemlerde istenir?
Vatandaşlık amaçlı alımlarda rapor kuraldır. Vatandaşlık amacı taşımayan sıradan yabancı alımlarında raporun gerekip gerekmediği, yürürlükteki TKGM genelgesine ve işlemin türüne göre değişir ve zaman zaman güncellenir. Bu yüzden kesin durumu işlem öncesi Tapu Müdürlüğü’nden ya da danışmanınızdan teyit edin.
Ücretini kim öder?
Uygulamada rapor bedelini genellikle alıcı öder, çünkü rapordan asıl fayda sağlayan ve çoğu zaman işleme onu dâhil etmek zorunda olan taraf alıcıdır. Bu bir pazarlık konusudur; tarafların anlaşmasına bağlıdır.
Size özel değerlendirme